وقتی چند هفته جنگ، چند سال تولید مهمات را میبلعد
یکی از واقعیتهای مهم جنگ اخیر این است که آمریکا و اسرائیل فقط به ایران ضربه نزدند؛ خودشان هم برای پیشبرد جنگ، بخش قابلتوجهی از ذخایر مهم، گرانقیمت و زمانبر خود را مصرف کردند.
این فرسایش بهویژه در دو حوزه معنا دارد: پدافند موشکی و مهمات کمیاب.
پیشتر هم نشانههای این مسئله روشن بود، اما اکنون با گذشت زمان، برآوردهای دقیقتری از میزان مصرف مهمات در دسترس است. برآوردهای منتشرشده از سوی موسسۀ CSIS نشان میدهد (1) آمریکا در کارزار هوایی و موشکی حدوداً چهلروزه، از چند نوع مهمات کلیدی بهطور گسترده استفاده کرده است؛ تا جایی که در برخی موارد، بازسازی ذخایر به سطح پیش از جنگ، با نرخ تولید فعلی، چندین سال زمان میخواهد.
طبق این برآوردها، آمریکا در طول جنگ حدود ۵۲ تا ۸۰ درصد موجودی رهگیرهای THAAD، بیش از نیمی از رهگیرهای پاتریوت، حدود ۲۵ درصد موشکهای هوا به زمین JASSM، حدود ۴۵ تا ۸۰ درصد ذخایر موشکهای زمین به زمین PrSM، یعنی موشکهای ضربتی دقیق، و بیش از ۳۰ درصد ذخایر تاماهاک را مصرف کرده است.
نکته مهمتر این است که بازگشت به سطح ذخایر پیش از جنگ، برای این مهمات با نرخ تولید فعلی، حدود ۴ تا ۶ سال زمان میخواهد. یعنی مسئله فقط تعداد موشکهای شلیکشده نیست؛ مسئله این است که جایگزین کردن آنها سریع و ساده نیست.
در طرف اسرائیلی هم فشار بر سامانههای دفاع موشکی بسیار جدی بوده است؛ بهویژه بر رهگیرهای پیکان۲ و پیکان۳ که برای مقابله با موشکهای بالستیک ایران استفاده شدند. برخی ارزیابیها نشان میدهند اسرائیل چیزی حدود ۸۰ درصد ذخایر این رهگیرها (2) را در جریان جنگ مصرف کرده است.
🔻البته این فرسایش به معنای ناتوان شدن آمریکا از حمله نیست. این تفکیک بسیار مهم است. آمریکا همچنان از نظر سلاحهای تهاجمی دست بازتر و مهمات متنوعی دارد که به آنها اجازه میدهد از گزینههای جایگزین استفاده کند. نقطه فشار اصلی، بیشتر در حوزۀ دفاع موشکی، رهگیرهای گرانقیمت و مهماتی است که تولید و جایگزینی آنها زمانبر است.
به همین دلیل، آمریکا به برخی شرکای نظامی خود در اروپا و شرق آسیا اطلاع داده که تحویل سامانههای دفاع موشکی THAAD که سفارش داده بودند، با تأخیر مواجه خواهد شد. این یعنی مصرف مهمات در جنگ، فقط یک مسئله مربوط به میدان نبرد ایران نبود؛ اثر آن به تعهدات نظامی آمریکا در مناطق دیگر هم کشیده شده است.
اینجاست که جنگ از سطح یک عملیات نظامی فراتر میرود. وقتی مهماتی که در چند هفته مصرف میشود، معادل چند سال تولید عادی است، مسئله دیگر فقط تعداد حملات و اهداف منهدمشده نیست؛ مسئله ظرفیت صنعتی، زمان بازسازی ذخایر و توان ادامه یک جنگ فرسایشی است.
از همین زاویه باید به گزارش والاستریت ژورنال (3) دربارۀ برنامۀ تازه پنتاگون برای تهیه ۱۰ هزار موشک کروز کمهزینه طی سه سال آینده هم نگاه کرد؛ موشکهایی که قرار است مکمل سامانههای گرانقیمتی مانند تاماهاک باشند. این تصمیم فقط یک خرید نظامی عادی نیست؛ نشانهای است از اینکه واشنگتن میخواهد وابستگی خود به مهمات گران، کمیاب و دیرجایگزین را کاهش و توانایی خود برای ادامۀ یک جنگ فرسایشی را افزایش دهد.
حالا پرسش مهمتر این است:
این حجم مصرف مهمات و فشار بر ذخایر آمریکا و اسرائیل، دقیقاً چه مقدار از توان نظامی ایران را از کار انداخت؟
🔻به کانال شمس الدین شریعتی در تلگرام بپیوندید.
https://t.me/Shamsoddin_Shariati
وبسایت شمس الدین شریعتی
www.shamspolitics.com
(1) https://www.csis.org/analysis/last-rounds-status-key-munitions-iran-war-ceasefire
(2) https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/questions-over-israels-interceptor-stockpiles-mideast-war-drags
(3) https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-china-news-2026/card/pentagon-seeks-cheaper-cruise-missiles-after-war-drain-g7pLh9kUltewnept6zvM